Ameliyatsız Prostat Kanseri Tedavisi: NanoKnife
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) istatistiklerine göre 2023 yılında her gün 1670 kişinin kanserden ölmesi bekleniyor. Müthiş korkutucu bir sayı. Yine 2023 yılı içerisinde yeni kanser teşhisi alan 100 erkekte 29 kişiye prostat kanseri teşhisi konulması öngörülmekte. Daha yalın bir ifadeyle; ABD istatistikleri 2023 yılı içerisinde kanser tanısı konulan 3 erkekten birisi prostat kanseri teşhisi alacak. İnsanı gerçekten dehşete sürüklüyor.
“Kanser” teşhisini öğrenen hastanın aklına ilk önce ölüm gelir, ardından çekilecek acılar, hemen sonra sevdikleriyle yaşanmış ya da yaşanamamış anlar. Belleğim beni yanıltmıyorsa 1990’ lı yılların ilk yarısında süratli araba kullananları “Trafik Canavarı” olarak tasvir eden kısa bir video televizyon yayınında gösteriliyordu. Her araç kullanan şüphesiz “Trafik Canavarı” değildir ve benzer şekilde her “Kanser Teşhisi” de ölüme, acılara, kötü sona insanı sürüklemez.
Prostat bezinde saptanan her kanser ölümcül değildir. Dünya genelinde her sekiz erkekten birisinde yaşamı boyunca prostat kanseri alma olasılığı vardır. Görülme sıklığının bu kadar yüksek olmasına karşın prostat kanseri teşhisi alan 41 hastadan birisi bu hastalık nedeniyle yaşamını yitirir. Bu bakışla, her prostat kanseri teşhisi kötü kaderin yani ölümün habercisi olmaz. Kadere kurban olmamak için ilk ve tek şart yaş alan erkeğin günü geldiğinde ürolog değerlendirmesine zaman ayırmasıdır. Ailesinde (baba, kardeş, amca, dayı gibi) Prostat Kanseri teşhisi olanların bu noktada daha da duyarlı olmaları akılcıdır.
Prostat Kanseri teşhis edildiğinde hastalarıyla birlikte hekimlerin önünde iki yol açılır: Tedavisiz Aktif İzlem ve Tedavi Uygulaması (Cerrahi ya da Radyoterapi)
Teşhisin ardından izlenecek en uygun yol hastanın ve hastalığın nitelikleri esas alınarak belirlenir. Yaş (ortalama ömür beklentisi süresi), eşlik eden diğer sağlık sorunları (şeker hastalığı, tansiyon yüksekliği, kalp ya da solunum hastalıkları gibi), tümör hücresinin hayatı tehdit etme gücü (derecesi, evresi), teşhis anında idrar yapma sorunlarının varlığı gibi çok sayıda gösterge hissesi ölçüsünde karara etki edecektir.
Yaşı genç yani yaşam süresi beklentisi uzun ve kanserin yayılma gücü yüksek olarak öngörülen hastalarda yaklaşım daha yoğun tedavi uygulanmasına yönelik olacaktır. Bu grup hastaların önemli bir bölümünde robot yardımlı (robotik) teknikle prostatın çıkarılması önde gelen tedavi yoludur.
Her prostat kanseri hastası cerrahi olarak tedavi edilmek zorunda değildir. Ürolojide son 30 yıl içerisinde elde edilen gelişmeler vakaların “Fokal Tedavi” yöntemleriyle sağlıklarına kavuşmalarına olanak tanır hale geldi. Özellikle multiparametrik Prostat MRG ile hastalığın bez dokusu içerisindeki yerinin güvenilir şekilde belirlenmesi, kanserli dokunun bulunduğu yerde yok edilmesine olanak tanıyacak enerji metotlarındaki ilerleme Fokal Tedavi uygulamalarını güncel pratiğe hızla taşıdı.
Fokal Tedavi Nedir?
Vücuttaki herhangi bir organda kanserli olduğu saptanan dokunun olduğu yerde yok edilmesi Fokal Tedavi olarak adlandırılır. Fokal tedavi teknikleri kanserli dokuyu yüksek derecede ısıtarak, dondurarak ya da hücre bütünlüğünü bozacak nitelikte elektrik akımı uygulayarak (Irreversible Electroporation / IRE) etki ederler.
Yüksek (High Intensity Focused Ultrasound / HIFU) ya da düşük ısı (Cryotherapy) tümör dokusunun protein yapısını ısı değişiminin gücüyle bozar, kanser hücrelerini yok eder (4, 5). IRE (NanoKnife©) tekniği bunlardan farklı olarak yüksek voltajlara (3000V) çıkabilen elektrik akımını sadece tümörlü bölgeye yerleştirilen iğneler arasında geçirerek hücre zarında delikler (por) açılmasını sağlar. Açılan deliklerden tümör hücresinin canlılığını sürdürebilmesi için ihtiyaç duyduğu yapılar hücre dışına çıkarlar ve bütünlüğünü yitiren kanser hücresinin yaşamı sonlanır.
Isı etkisiyle kanser hücresi doğal olmayan (nekroz) bir şekilde yok edilir. Bu yöntemlerde, hücre bir anlamda zorla yaşamını yitirdiği için çevre dokuda tedavinin yarattığı etkiye karşı ciddi bir tepki, reaksiyon oluşur. NanoKnife uygulaması hücreyi doğal yolla (apoptozis) ortadan kaldırır, bu nedenle çevre doku süreci olağan karşılar ve uzun süreli kalıcı tepki göstermez.
NanoKnife yönteminin diğer Fokal Tedavi tekniklerine göre önemli avantajı sinir ve damar gibi bağ dokularına zarar vermemesidir. Dolayısıyla, prostat kanserinin cerrahi tedavisinde önde gelen yan etkiler olan idrar kontrol zorlukları ve cinsel yaşam sorunları NanoKnife uygulaması sonrasında çok düşük olasılıkla görülür. Çoğu hastada hastanede kalma gerekliliği yoktur, uygulama öncesinde idrar yapma sorunu olan ya da büyük prostat bezi bulunanlarda kısa süreli sonda uygulaması gerekebilir.
Sonuç
Prostat Kanseri birçok hastada kalıcı olarak tedavi edilebilir, hatta bazı hastaların hiçbir şey yapılmadan uzun süreyle aktif izlenmesi dahi mümkündür. Tedavi edilmesi gereken hastaların tümünün ameliyat olması şart değildir. Hastaların ve hastalığın niteliklerine bakılarak Fokal Tedavi kararı verilebilir. NanoKnife bu tedavi teknikleri içerisinde hastalık kontrolü ve hastaya sağladığı avantajlar nedeniyle öne çıkan bir yöntemdir.
Kaynaklar
- Siegel RL, Miller KD, Wagle NS, Jemal A. Cancer Statistics 2023. CA Cancer J Clin. 2023 Jan;73(1):17-48.
- https://www.cancer.org/cancer/prostate-cancer/about/key-statistics.html
- https://www.cagcal.com/robotik-prostat-kanseri-tedavisi-ameliyati/
- https://prostatecanceruk.org/prostate-information-and-support/treatments/hifu#:~:text=References-,What%20is%20HIFU%3F,the%20back%20passage%20(rectum)
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3126059/#:~:text=Mechanism%20of%20action%20of%20cryotherapy&text=’Freeze%20rupture’%20is%20the%20term,damage%20to%20the%20intracellular%20proteins.
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9880010/#:~:text=Irreversible%20electroporation%20(IRE)%20technology%20for,while%20avoiding%20tissue%20thermal%20effect.
- https://www.cagcal.com/prostat-kanserinde-ire-nanoknife/
