Prostat Dert mi?
Yaş alan ya da idrar yapma sürecinde sorun yaşayan erkekler benzer bir söylemle hekime gelirler: Prostat Erkeğin Derdi.
,İstisnasız her erkeğin bedeninde var olan bir bez dokusu neden dert olsun? Bu ön kabulün gerçek yaşamda doğru olduğunu kabul edecek olursak her evin dertli erkeklerle dolu olması, tüm hastanelerin prostatından dertli erkeklerin işgali altında olması gerekir. Çevremizde böyle bir hal söz konusu olmadığına göre “Prostat Erkeğin Derdi” genellemesini kabul edemeyiz. Lakin prostat bezinden kaynaklanan hastalıklar bazı erkekleri gerçekten dertli hale getiriyor.
Erkekleri yıldıran ve tedavisi göreceli olarak zor olan prostat bezi kökenli hastalık Kronik Prostatit sorunudur. Yarattığı yakınmalar nedeniyle yaşam kalitesini ciddi şekilde bozar. Sıklıkla elli yaş altındaki erkeklerde saptanır ve toplumda %11 düzeyine kadar görülebilmektedir (1). Neredeyse ağır bir sağlık sorunu denilebilecek kadar ciddi bir oranda görülüyor, her on erkekten birisi kronik prostatit yakınmalarıyla hayatını sürdürmeye çalışıyor.
Kronik Prostatit hastalarında yakınmalar nelerdir?
Kronik prostatit kökenli ve erkekleri üroloğa getiren yakınmaların başında ağrı gelir. Ağrı nitelik ve yerleşim olarak hastalar arasında farklılık gösterdiği gibi aynı hastada zaman içerisinde değişimle karşımıza çıkabilir. Kasık bölgesi, testis, zaman zaman her iki testis, perine (testislerle makat arasındaki bölge) ağrının sıklıkla yerleştiği alanlardır. Hastalar ağrıyı sızı, batma, yanma, huzursuzluk şeklinde tanımlayabilirler. Bu hastalık cinsel yaşam üzerine de olumsuz etkiler.
Kronik Prostatit hastalığının erkeklere dert olmasının sebebi; teşhisinin kolay konulmasına karşın tedavisinin zorlu olması ve değişken aralıklı ataklarla yaşamın uzun bir bölümünde devam etmesidir.
Prostat bezinden kaynaklanan ve elli yaş üzerindeki görülme sıklığı çok yüksek olan hastalık iyi huylu prostat büyümesidir (BPH). Otopsi verileri incelendiğinde yaşı 51 – 60 arasında olan her erkekten birisinde asgaride mikroskobik düzeyde iyi huylu prostat büyümesi (benign prostat hiperplazisi) saptanmaktadır. Tetkik düzeyinde bu kadar sık görülmesine karşın klinik anlamda yani yakınmalara neden olan, tedavi gerektiren BPH sıklığı çok daha azdır.
BPH kaynaklı yakınmalar genelde idrar atımı sırasında yaşanan zorluklara bağlıdır. İdrar akımının başlaması için bekleme, idrar akım gücünde azalma, idrarın çatallı ve kesik kesik gelmesi, idrar akımı bittiğinde damlalar halinde gelmeye devam etmesi bu yakınmalardan bazılarıdır. Şüphesiz idrar atımı kaliteli olmadığı için mesane (idrar torbası) tam olarak boşalamaz ve kısa süre sonra tekrar dolacağı için gündüz ya da gece sık aralıklarla tuvalete gitme gereksinimi ortaya çıkar.
İyi Huylu Prostat Büyümesi ilaçlarla veya girişimsel tekniklerle etkin bir şekilde tedavi edilebilir. Tedavi zamanı ve şekline karar verirken hastanın yaşı, sorunun yarattığı yakınmaların şiddeti, prostat bezinin boyutu, hastanın beklentileri gibi göstergeler esas alınmalıdır. İdrar akımını kolaylaştıran, irileşen prostat dokusunu küçülten ilaçlar günümüzde mevcuttur. Girişimsel tedaviye ihtiyaç duyan hastalarda öncelikli tercihim etkinliği yüksek, yan etki düzeyi düşük olan Rezūm yöntemidir.
Prostat kanseri görülme sıklığı yaşla doğrudan artmaktadır. Bununla birlikte, tedavisi zorlayıcı ve erkeğe dert olacak prostat kanseri daha az sıklıkla görülmektedir. Kabaca, prostat kanseri teşhisi alan 10 erkekten sadece biri zorlu ve uzun tedavi süreçleriyle karşı karşıya kalacaktır. Bu nedenle, prostat kanseri görülme sıklığı yüksek (her 8 erkekte 1) ancak ölüm oranı düşüktür (her 41 prostat kanseri vakasından
Yaş alan erkeğin prostat sağlığı açısından prostat kontrolü olmasının tek hayati gerekçesi kanser riskidir. Kanser varlığını anlamaya yönelik ilk değerlendirme prostat muayenesi olmalıdır. Prostat muayenesinde dokuda sertlik saptanması doku düzeyinde kanıtı yani prostat biyopsisi yapılmasını gerektirir. Tek başına kanser teşhisi konulmasını ya da dışlanmasını sağlayacak “Prostat Testi” yoktur. Bununla birlikte, kanda total PSA değerine bakılması yine hangi erkeğe biyopsi yapılmasının gerekli olduğu konusunda yol gösterici olacaktır. Günümüz şartlarında biyopsi ihtiyacı duyulduğunda MR Füzyon Biyopsi Tekniğinden yararlanmak uygun olacaktır. Uluslararası Üroloji Kılavuzlarının da işaret ettiği gibi biyopsi yöntemi tercihim “Perineal” yoldan MR Füzyon Biyopsi Tekniğidir.
Biyopsi sonucunda prostat dokusundan kanserli hücrelerin varlığı ya da yokluğu saptanır. Yaşam süresini kısaltacak, hayatı tehdit edecek kanser yoksa hastalarıma hiçbir tedavi önermiyorum ve aktif izlem yaklaşımı ile takibe alıyorum. Kanser tedavisi gerekli olduğunda hastanın ve kanserin özelliklerine göre planlama yapmak gerekir. NanoKnife (IRE / ameliyatsız tedavi) ve Robotik Radikal Prostatektomi girişimsel müdahale gereken hastalarda uygulanabilecek yöntemlerdir. İleri evre prostat kanserinde tüm vücudu kapsayacak farklı tedavi protokollerinden yararlanmak uygun olacaktır.
Sonuç olarak; prostat bezi kaynaklı hastalıklar toplumda yaygın görülürler. Lakin “dert” olarak tanımlanacak kadar ağır tablolara çoğunlukla neden olmazlar. Bununla birlikte, muayene şekli erkekler arasında prostat kontrolü için dertlenmenin temel nedenidir. Yaşı 45 ve üzeri her erkek mutlaka ürolog tarafından prostat muayenesi olmalıdır. Tek bir prostat testi olmasa da hastaların yakınmaları, muayene bulguları ve tetkik sonuçları bir araya getirildiğinde yaş alan erkeğin prostat sağlığı güvenceye alınabilir.
Kaynaklar
- J. Quentin Clemens, Chris Mullins, A. Lenore Ackerman et al. Urologic chronic pelvic pain syndrome: insights from the MAPP Research Network Nat Rev Urol 2019; 16(3):187-200.
- Benign prostatic hyperplasia – what do we know? Conor M. Devlin , Matthew S. Simms , Norman J. Maitland. BJU Int 2021; 127(4):389-399.
- Rebecca L. Siegel, Kimberly D. Miller, Hannah E. Fuchs, Ahmedin Jemal, Cancer Statistics, 2021. CA Cancer J Clin 2021;71:7–33
